1. Viêm gân De Quervain là gì?
Mặc dù thường được gọi là viêm gân De Quervain, thuật ngữ y khoa chính xác hơn là viêm bao gân De Quervain. Đây là tình trạng viêm của bao gân, một cấu trúc dạng đường hầm bao bọc và bảo vệ hai gân quan trọng của ngón tay cái khi chúng đi qua vùng cổ tay.
- Gân cơ dạng ngón cái dài (Abductor Pollicis Longus – APL)
- Gân cơ duỗi ngón cái ngắn (Extensor Pollicis Brevis – EPB)
2. Ai dễ mắc viêm gân De Quervain?
Viêm gân De Quervain có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, nhưng một số nhóm người có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do đặc điểm công việc, sinh hoạt và sinh lý. Hội chứng De Quervain thường gặp ở các nhóm sau:
- Phụ nữ từ 30–50 tuổi: Đây là nhóm đối tượng phổ biến nhất, có thể liên quan đến các hoạt động nội trợ, công việc và sự thay đổi nội tiết tố trong một số giai đoạn của cuộc đời.
- Phụ nữ sau sinh hoặc đang chăm con nhỏ: Đây là nhóm nguy cơ rất cao. Các động tác như bế trẻ, đỡ đầu em bé, thay tã, cho con bú… thường đòi hỏi cổ tay phải gập hoặc nghiêng trong thời gian dài
- Người làm việc lặp lại cử động cổ tay và ngón cái:
- Nhân viên văn phòng: Sử dụng chuột, bàn phím và điện thoại liên tục.
- Người dùng điện thoại nhiều: Thói quen dùng một ngón tay cái để lướt và cuộn màn hình trong thời gian dài.
- Người làm nội trợ: Các động tác vắt khăn, giặt giũ, thái cắt thực phẩm, xách đồ nặng… đều tạo áp lực lên gân cổ tay.
- Thợ thủ công: Thợ may, thợ mộc, thợ làm tóc, người chơi nhạc cụ… những người thường xuyên sử dụng dụng cụ cầm tay.
- Người có bệnh lý viêm khớp
- Người từng bị chấn thương cổ tay
3. Triệu chứng viêm gân De Quervain thường gặp
Các triệu chứng viêm gân De Quervain có thể phát triển từ từ hoặc xuất hiện đột ngột. Cơn đau thường tăng lên khi bạn sử dụng bàn tay và ngón cái. Dưới đây là những dấu hiệu điển hình nhất của hội chứng De Quervain:
- Đau ở vùng cổ tay phía ngón cái
- Đau tăng khi cầm nắm hoặc xoay cổ tay:
- Sưng và nóng tại cổ tay
- Khó cử động ngón cái và cổ tay
- Cảm giác “kẹt” hoặc “lạo xạo”:
- Đau lan
4. Cách chẩn đoán viêm gân De Quervain
Việc chẩn đoán viêm gân De Quervain chủ yếu dựa trên việc hỏi bệnh sử và thăm khám lâm sàng
- Khai thác bệnh sử và thói quen: Bác sĩ sẽ hỏi chi tiết về vị trí đau, cơn đau xuất hiện khi nào, động tác nào làm đau tăng lên, nghề nghiệp và các hoạt động thường ngày của bạn (chăm con, chơi thể thao, dùng máy tính…).
- Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ quan sát vùng cổ tay để tìm dấu hiệu sưng và ấn vào vùng mỏm trâm quay (phía ngón cái) để xác định điểm đau chói đặc hiệu của bệnh. Tầm vận động của ngón cái và cổ tay cũng sẽ được đánh giá.
- Nghiệm pháp Finkelstein: Đây là nghiệm pháp đặc hiệu và phổ biến nhất để chẩn đoán hội chứng De Quervain.
- Siêu âm: Siêu âm có thể được chỉ định để xác nhận chẩn đoán. Hình ảnh siêu âm sẽ cho thấy bao gân bị dày lên, tình trạng viêm và tụ dịch quanh gân
- X-quang: Chụp X-quang thường không cho thấy tổn thương trong viêm gân De Quervain, nhưng nó cần thiết để loại trừ các bệnh lý xương khớp khác như thoái hóa khớp nền ngón cái hoặc gãy xương.
5. Cách điều trị viêm gân De Quervain
Mục tiêu của cách điều trị viêm gân De Quervain là giảm viêm, giảm đau, phục hồi sự trượt trơn tru của gân và ngăn ngừa tái phát. Hướng điều trị phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh.
5.1. Điều trị tại nhà trong giai đoạn nhẹ
- Nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động
- Chườm lạnh: Dùng túi đá bọc trong một chiếc khăn mỏng, chườm lên vùng cổ tay bị đau trong 10-15 phút, 3-4 lần mỗi ngày
- Điều chỉnh tư thế: Luôn giữ cổ tay ở tư thế thẳng (trung lập) khi làm việc, dùng máy tính hoặc điện thoại.
- Tránh xoa bóp mạnh
5.2. Sử dụng nẹp cổ tay và ngón cái
5.3. Thuốc điều trị viêm gân De Quervain
Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen hoặc naproxen có thể được dùng dưới dạng uống hoặc gel bôi tại chỗ để giảm đau và giảm viêm trong thời gian ngắn.
5.4. Vật lý trị liệu và bài tập phục hồi
Vật lý trị liệu viêm gân De Quervain đóng vai trò quan trọng trong việc giảm đau, phục hồi chức năng và ngăn ngừa tái phát.
- Mục tiêu: Giảm viêm, tăng tính linh hoạt của gân, tăng cường sức mạnh cho các cơ hỗ trợ cổ tay và ngón cái.
- Các phương pháp: Bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu có thể áp dụng các kỹ thuật như siêu âm trị liệu, điện trị liệu, và hướng dẫn các bài tập kéo giãn, tăng sức mạnh phù hợp với từng giai đoạn bệnh.
5.5. Tiêm corticosteroid
Khi các phương pháp bảo tồn trên không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định tiêm corticosteroid điều trị viêm gân De Quervain.
5.6. Phẫu thuật điều trị viêm gân De Quervain
Phẫu thuật viêm gân De Quervain được xem là lựa chọn cuối cùng, khi tất cả các phương pháp điều trị bảo tồn đều thất bại.
- Mục tiêu: Bác sĩ sẽ thực hiện một đường rạch nhỏ để “giải phóng” bao gân, tức là mở rộng đường hầm bao gân để các gân có thể trượt qua một cách tự do mà không bị cọ xát.
- Hồi phục: Đây là một thủ thuật tương đối đơn giản, bệnh nhân có thể về nhà trong ngày và cần tuân thủ hướng dẫn chăm sóc, tập luyện sau mổ để phục hồi hoàn toàn.